İtaliya bazarı həm neft, həm qaz üzrə birinci dərəcəli əhəmiyyət daşıyır.
Enerji təhlükəsizliyi beynəlxalq münasibətlərin ən vacib istiqamətlərindən birinə çevrilmişdir. Enerji resurslarına malik ölkələr üçün bu sahədə düzgün və uzaqgörən siyasətin həyata keçirilməsi milli maraqların qorunması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan Respublikası bu sahədə həyata keçirdiyi uğurlu siyasət nəticəsində dünyanın etibarlı enerji tərəfdaşlarından birinə çevrilmişdir. Cənab Prezident İlham Əliyev tərəfindən formalaşdırılan enerji strategiyası ölkəmizin beynəlxalq mövqeyini möhkəmləndirmiş və onu Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm aktora çevirmişdir.
Azərbaycanın enerji siyasətində xüsusi yer tutan istiqamətlərdən biri də İtaliya bazarıdır. Bu ölkə həm neft, həm də qaz ixracı baxımından Azərbaycan üçün birinci dərəcəli əhəmiyyət kəsb edir. Son illərin statistik göstəriciləri də bunu aydın şəkildə sübut edir. Belə ki, Azərbaycan ötən il 25 milyard kubmetr təbii qaz ixrac etmiş, bunun 9,5 milyard kubmetri məhz İtaliya bazarına yönəldilmişdir. Bu rəqəmlər İtaliyanın Azərbaycan qazının əsas alıcısı olduğunu göstərir.
Azərbaycan ilə İtaliya arasında enerji sahəsində əməkdaşlıq uzun illərə söykənir və bu əməkdaşlıq qarşılıqlı etimada əsaslanır. Hər iki ölkə enerji layihələrinin həyata keçirilməsində strateji tərəfdaş kimi çıxış edir. Bu münasibətlər yalnız iqtisadi deyil, eyni zamanda siyasi və geosiyasi əhəmiyyət daşıyır. Çünki enerji əməkdaşlığı Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasına birbaşa təsir göstərir.
Azərbaycan qazının Avropaya nəqli baxımından Cənub Qaz Dəhlizi xüsusi rol oynayır. Bu nəhəng enerji layihəsi Xəzər dənizinin enerji resurslarını Avropa bazarına çatdırmaq üçün yaradılmışdır. Dəhlizin əsas komponentlərindən biri olan Trans-Adriatik Boru Kəməri (TAP) isə Azərbaycan qazını birbaşa İtaliya bazarına çıxarır. Bu layihə Avropanın enerji mənbələrinin şaxələndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyətə malikdir. Hazırda Azərbaycan və tərəfdaş ölkələr TAP layihəsinin genişləndirilməsi istiqamətində müzakirələr aparırlar. Mövcud infrastruktur artıq müəyyən qədər genişləndirilsə də, artan tələbat yeni investisiyaların və əlavə güclərin yaradılmasını zəruri edir. Bu prosesin davam etdirilməsi həm Azərbaycanın ixrac imkanlarını artıracaq, həm də Avropanın enerji təhlükəsizliyinə əlavə töhfə verəcəkdir.
Cənab Prezident İlham Əliyev çıxışlarında dəfələrlə vurğulamışdır ki, Azərbaycan enerji sahəsində etibarlı tərəfdaşdır və öhdəliklərinə daim sadiq qalır. Bu etibarlılıq beynəlxalq tərəfdaşlar tərəfindən yüksək qiymətləndirilir və yeni əməkdaşlıq imkanlarının yaranmasına səbəb olur. İtaliya ilə münasibətlər də məhz bu qarşılıqlı etimad üzərində qurulmuşdur.
Enerji sahəsində əməkdaşlıq təkcə iqtisadi fayda ilə məhdudlaşmır. Bu, həm də siyasi əlaqələrin möhkəmlənməsinə, qarşılıqlı anlaşmanın dərinləşməsinə və uzunmüddətli tərəfdaşlığın formalaşmasına xidmət edir. Azərbaycan və İtaliya arasında münasibətlər bu baxımdan nümunəvi xarakter daşıyır.
Eyni zamanda, Azərbaycanın enerji siyasəti yalnız mövcud resursların ixracı ilə məhdudlaşmır. Ölkəmiz paralel olaraq yeni enerji mənbələrinin, xüsusilə bərpaolunan enerji növlərinin inkişafına da böyük diqqət yetirir. Bu isə gələcəkdə enerji ixracının daha da şaxələndirilməsinə və davamlı inkişafın təmin olunmasına imkan verəcəkdir.
Avropada enerji tələbatının artması və geosiyasi dəyişikliklər fonunda Azərbaycanın rolu daha da əhəmiyyətli olur. Bu şəraitdə İtaliya bazarı ilə əməkdaşlığın genişləndirilməsi xüsusi aktuallıq kəsb edir. TAP layihəsinin genişləndirilməsi və yeni müqavilələrin imzalanması bu istiqamətdə mühüm addımlar kimi qiymətləndirilə bilər.
Azərbaycan ilə İtaliya arasında enerji əməkdaşlığı daha da genişlənəcək, yeni layihələr həyata keçiriləcək və bu tərəfdaşlıq həm region, həm də Avropa üçün mühüm əhəmiyyət daşımağa davam edəcəkdir.
Zərdab şəhər sakini Cavid Məmmədov
