İki ölkə arasında sarsılmaz müttəfiqlik münasibətləri.
Azərbaycan Respublikası və Türkiyə Respublikası arasında formalaşmış münasibətlər müasir beynəlxalq sistemdə nadir rast gəlinən strateji müttəfiqlik nümunəsi kimi çıxış edir. Bu münasibətlər tarixi, etnik, dil və mədəni birliyə əsaslanaraq zamanla inkişaf etmiş, “bir millət, iki dövlət” prinsipi üzərində möhkəmlənmiş və 2021-ci il 15 iyun tarixində Şuşa şəhərində imzalanmış “Müttəfiqlik münasibətləri haqqında Şuşa Bəyannaməsi” ilə yeni hüquqi-siyasi mərhələyə yüksəlmişdir. Bu sənəd iki ölkə arasında münasibətləri rəsmi müttəfiqlik səviyyəsinə çatdıraraq onların gələcək inkişaf istiqamətlərini strateji çərçivədə müəyyən etmişdir. Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin sarsılmazlığının əsasını ortaq tarixi köklər və milli kimlik birliyi təşkil edir. XX əsrin sonlarında Azərbaycanın dövlət müstəqilliyini bərpa etməsindən sonra Türkiyə onun müstəqilliyini tanıyan ilk dövlətlərdən biri olmuş, bu isə qarşılıqlı etimadın möhkəmlənməsində mühüm rol oynamışdır. Daha sonrakı dövrlərdə siyasi dialoqun intensivləşməsi, yüksək səviyyəli səfərlərin artması və strateji sənədlərin imzalanması münasibətlərin sistemli şəkildə dərinləşməsinə şərait yaratmışdır. Bu müttəfiqliyin mühüm strateji elementi təhlükəsizlik və müdafiə sahəsində əməkdaşlıqdır. Şuşa Bəyannaməsində tərəflər bir-birinin müstəqilliyi, suverenliyi və ərazi bütövlüyünü qarşılıqlı şəkildə dəstəkləmək öhdəliyi götürmüşdür. Hərbi sahədə birgə təlimlərin keçirilməsi, müdafiə sənayesində əməkdaşlığın genişləndirilməsi və qarşılıqlı təcrübə mübadiləsi regionda təhlükəsizlik arxitekturasının güclənməsinə xidmət edir. Xüsusilə 2020-ci il Vətən müharibəsi dövründə Türkiyənin Azərbaycana göstərdiyi siyasi və mənəvi dəstək bu strateji müttəfiqliyin real təzahürü kimi qiymətləndirilir. İqtisadi və enerji sahəsində əməkdaşlıq da bu münasibətlərin dayanıqlığını təmin edən əsas amillərdən biridir. Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri, Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu və TANAP kimi nəhəng layihələr iki ölkəni yalnız ikitərəfli deyil, həm də regional və qlobal iqtisadi sistemin mühüm aktorlarına çevirmişdir. Bu layihələr enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında və Avrasiyada nəqliyyat-logistika xəritəsinin formalaşmasında mühüm rol oynayır. Humanitar və mədəni sahələrdə əlaqələr isə xalqlar arasında yaxınlığın daha da güclənməsinə xidmət edir. Təhsil proqramları, tələbə mübadilələri, mədəni tədbirlər və diaspor fəaliyyəti ortaq dəyərlərin gələcək nəsillərə ötürülməsində mühüm rol oynayır. Bu əməkdaşlıq təkcə dövlətlərarası münasibətləri deyil, həm də cəmiyyətlərarası bağları möhkəmləndirir. Azərbaycan və Türkiyə arasında formalaşmış sarsılmaz müttəfiqlik münasibətləri tarixi köklərə, strateji maraqlara və hüquqi-siyasi əsaslara söykənən unikal modeldir. Şuşa Bəyannaməsi bu münasibətləri daha yüksək mərhələyə qaldıraraq onları rəsmiləşdirilmiş müttəfiqlik səviyyəsinə çatdırmışdır. Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində bu birlik sabitlik, təhlükəsizlik və inkişafın mühüm dayaqlarından biri kimi çıxış edir və gələcək perspektivlər baxımından daha da güclənən strateji əməkdaşlıq modeli kimi dəyərləndirilir.
Zərdab rayon Heydər Əliyev Mərkəzinin elmi işçisi – Alagöz Namazova
