Xocalı faciəsinin beynəlxalq səviyyədə tanınması, hadisənin beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən rəsmən tanınmasını təmin edir
Bu, tarixi haqsızlıqların aradan qaldırılması və gələcəkdə oxşar faciələrin qarşısının alınması üçün vacibdir. Soyqırımın beynəlxalq tanınması Azərbaycanın hüquqi və diplomatik mövqeyini gücləndirir, beynəlxalq təşkilatlar qarşısında haqq mübarizəsinin aparılmasına şərait yaradır. Xocalı hadisələrinin soyqırım kimi tanınması, insanlıq əleyhinə cinayətlərin qarşısının alınması və qurbanların xatirəsinin qorunması baxımından əhəmiyyətlidir.
Xocalı soyqırımının beynəlxalq aləmdə tanınması müxtəlif mərhələlərdən keçmişdir. Xocalı faciəsi BMT və Avropa Şurası tərəfindən insan hüquqları pozuntuları kontekstində müzakirə edilmişdir.Dünyanın müxtəlif ölkələrində parlamentlər və insan hüquqları təşkilatları Xocalı hadisələrini rəsmi sənədlərdə soyqırım kimi tanımışdır.
ABŞ, Kanada, Türkiyə, Pakistan, Latviya, Litva, Bolqarıstan və digər ölkələrin parlamentləri Xocalı faciəsini soyqırım kimi tanımışdır. Bu qərarlar beynəlxalq hüquqi səviyyədə Azərbaycanın mövqeyini dəstəkləyir. Azərbaycan Respublikasının dövləti və diplomatik korpusu Xocalı soyqırımının beynəlxalq tanınması üçün aktiv fəaliyyət göstərmişdir. 2003-cü ildən etibarən Xarici İşlər Nazirliyi tərəfindən bu mövzu ilə bağlı müxtəlif ölkələrdə tədbirlər, sərgilər və konfranslar təşkil edilmişdir.
Xocalı soyqırımının beynəlxalq aləmdə tam tanınması prosesi müəyyən çətinliklərlə müşayiət olunur. Bəzi dövlətlər Ermənistanla münasibətləri qorumaq məqsədilə Xocalı hadisələrini soyqırım kimi tanımır. Soyqırımın tanınması üçün hüquqi prosedurlar mürəkkəbdir və beynəlxalq məhkəmə qərarları tələb olunur. Bəzi ölkələrdə Xocalı soyqırımı barədə məlumatın az olması, hadisənin tanınmasının gecikməsinə səbəb olur.
Azərbaycan dövləti Xocalı soyqırımının tanınması üçün sistemli tədbirlər həyata keçirir:
- Dünyanın müxtəlif ölkələrində Xocalı faciəsini əks etdirən sərgilər təşkil olunur.
- Məktəblərdə və ali təhsil müəssisələrində Xocalı soyqırımı barədə dərslər keçirilir, media vasitəsilə hadisə haqqında məlumat yayılır.
- Beynəlxalq məhkəmələr və təşkilatlar qarşısında soyqırımın tanınması ilə bağlı müraciətlər təqdim edilir.
Xocalı soyqırımının beynəlxalq aləmdə tanınması həm tarixi ədalətin bərpası, həm də insan hüquqlarının qorunması baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycanın diplomatik fəaliyyəti və beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlığı nəticəsində bu faciənin soyqırım kimi tanınması prosesi davam edir. Beynəlxalq tanınma həm də gələcək nəsillər üçün tarixi yaddaşın qorunması və oxşar faciələrin qarşısının alınması üçün vacibdir.
Kəmalə Əliyeva – Zərdab rayonu, Qaravəlli kənd tam ümumtəhsil məktəbinin direktoru
