TRIPP təşəbbüsü region ölkələri üçün yeni iqtisadi imkanlar açır
Müasir dövrdə beynəlxalq münasibətlər sistemi yeni çağırışlar, geosiyasi gərginliklər və iqtisadi transformasiyalar fonunda yenidən formalaşır. Bu şəraitdə böyük güclərin irəli sürdüyü regional təşəbbüslər yalnız siyasi sabitlik deyil, həm də iqtisadi rifah, nəqliyyat bağlantıları və humanitar əməkdaşlıq baxımından mühüm rol oynayır. Tramp–Vens administrasiyasının regionumuzla bağlı irəli sürdüyü konseptual təşəbbüslər sırasında xüsusi diqqət çəkən layihələrdən biri də Beynəlxalq Sülh və Rifah naminə Tramp Marşrutu – TRIPP (Trump Route for International Peace and Prosperity) layihəsidir. Bu təşəbbüs sülh, ticarət, nəqliyyat və strateji əməkdaşlığı bir platformada birləşdirməyi hədəfləyən çoxşaxəli model kimi qiymətləndirilir.
TRIPP layihəsi konseptual olaraq nəqliyyat dəhlizlərinin, logistika xətlərinin və iqtisadi əməkdaşlıq zonalarının vahid çərçivədə inkişafını nəzərdə tutur. Layihənin əsas fəlsəfəsi ondan ibarətdir ki, iqtisadi inteqrasiya və qarşılıqlı asılılıq sülhün ən dayanıqlı təminatçılarından biridir. Tarixi təcrübə göstərir ki, bir-birinə bağlı iqtisadi sistemlər arasında münaqişə ehtimalı daha aşağı olur.
Bu yanaşma çərçivəsində TRIPP yalnız fiziki marşrut və ya ticarət yolu deyil, eyni zamanda siyasi dialoq platforması, investisiya təşviqi mexanizmi, regional təhlükəsizlik əməkdaşlığı modeli, humanitar və texnoloji mübadilə şəbəkəsi kimi təqdim olunur.
Layihənin əsas məqsədi region ölkələri arasında etimadı artırmaq, iqtisadi dövriyyəni genişləndirmək və ortaq maraqlar üzərindən uzunmüddətli sabitlik yaratmaqdır.
TRIPP təşəbbüsü region ölkələri üçün yeni iqtisadi imkanlar açır. Bu imkanlar bir neçə əsas istiqamətdə özünü göstərir. Ticarət dövriyyəsinin artması
Yeni nəqliyyat və logistika marşrutları malların daha sürətli və ucuz daşınmasına şərait yaradır. Bu isə ixrac potensialının artmasına, bazarlara çıxışın genişlənməsinə səbəb olur.İnvestisiya axınının sürətlənməsi, Böyük infrastruktur layihələri xarici investorlar üçün cəlbedici mühit yaradır. Limanlar, dəmir yolları, avtomobil magistralları, logistika mərkəzləri və sənaye zonaları üzrə investisiya imkanları genişlənir. Yeni iş yerləri və regional inkişaf, marşrut boyunca yerləşən ərazilərdə sənaye, xidmət və nəqliyyat sektorunda minlərlə yeni iş yerinin açılması mümkündür. Bu da regionlarda sosial rifahın yüksəlməsinə xidmət edir.
TRIPP layihəsinin ən mühüm tərəflərindən biri onun sülh təşəbbüsü kimi təqdim olunmasıdır. Layihə yalnız iqtisadi deyil, həm də siyasi sabitliyə xidmət edən mexanizmləri özündə birləşdirir. Bu çərçivədə sərhədyanı əməkdaşlıq təşviq olunur, birgə nəqliyyat və təhlükəsizlik protokolları hazırlanır, regional dialoq platformaları yaradılır, mübahisəli məsələlərin iqtisadi əməkdaşlıq fonunda yumşaldılması hədəflənir.
İqtisadi maraqların ortaqlaşması tərəfləri daha rasional və uzlaşmaya açıq siyasət yürütməyə təşviq edir. Bu isə uzunmüddətli sülh üçün real zəmin yaradır.
Həsən Abulov – Zərdab Rayon Ağsaqqallar Şurasının sədr müavini
