Rəqəmsallaşma islahatları dövlət idarəçiliyində də yeni mərhələ açır
Müasir dövrdə texnologiya yalnız iqtisadiyyatın bir sahəsi deyil — dövlətlərin strateji inkişaf xəttini müəyyən edən əsas amilə çevrilib. Süni intellektin tətbiqi, data mərkəzlərinin yaradılması və genişmiqyaslı rəqəmsallaşma islahatları ölkələrin rəqabət qabiliyyətini, təhlükəsizlik səviyyəsini və sosial rifahını birbaşa formalaşdırır. Bu istiqamətlərdə atılan addımlar faktiki olaraq gələcəyin iqtisadi modelini müəyyən edir.
Süni intellekt (AI) artıq istehsalatdan səhiyyəyə, kənd təsərrüfatından maliyyə sektoruna qədər bütün sahələrdə qərarvermə mexanizmini dəyişir. AI əsaslı sistemlər böyük həcmli məlumatları qısa müddətdə analiz edərək daha dəqiq proqnozlar verir, xərcləri azaldır və məhsuldarlığı artırır. Məsələn, ağıllı idarəetmə sistemləri sənayedə avadanlıqların nasazlığını əvvəlcədən müəyyən edir, tibbdə erkən diaqnostikanı gücləndirir, logistika sahəsində isə marşrutları optimallaşdırır. Bu isə həm dövlət, həm də özəl sektor üçün ciddi üstünlük yaradır.
Data mərkəzləri rəqəmsal iqtisadiyyatın “ürəyi” hesab olunur. Məlumatların saxlanması, emalı və təhlükəsizliyi üçün güclü infrastrukturun mövcudluğu milli rəqəmsal suverenliyin əsas şərtidir. Yerli data mərkəzlərinin yaradılması ölkələrə bir neçə üstünlük verir: məlumat təhlükəsizliyi artır, xidmətlərin sürəti yüksəlir, xarici asılılıq azalır və rəqəmsal xidmətlərin davamlılığı təmin olunur. Eyni zamanda data mərkəzləri yeni investisiyalar cəlb edir və yüksək ixtisaslı kadr bazasının formalaşmasına təkan verir.
Rəqəmsallaşma islahatları dövlət idarəçiliyində də yeni mərhələ açır. Elektron hökumət sistemləri, onlayn xidmət platformaları və rəqəmsal sənəd dövriyyəsi vətəndaş–dövlət münasibətlərini sadələşdirir, şəffaflığı artırır və korrupsiya risklərini azaldır. Rəqəmsal həllər bürokratik maneələri minimuma endirir, xidmətlərə çıxışı sürətləndirir və regionlararası fərqləri azaldır. Nəticədə idarəetmə daha çevik və nəticəyönümlü olur.
Bu proseslərin iqtisadi təsiri də böyükdür. Rəqəmsal transformasiya yeni biznes modelləri yaradır, startap ekosistemini genişləndirir və innovasiya mədəniyyətini gücləndirir. Ənənəvi sahələr belə rəqəmsal texnologiyalar sayəsində yenidən qurulur. Aqrar sektorda ağıllı sensorlar, şəhər infrastrukturunda “ağıllı şəhər” həlləri, təhsildə adaptiv öyrənmə platformaları inkişafın yeni mərhələsini formalaşdırır.
Bununla yanaşı, rəqəmsal keçid kadr hazırlığını da strateji prioritetə çevirir. Gələcəyin əmək bazarında proqramlaşdırma, data analitikası, kibertəhlükəsizlik və AI üzrə biliklər əsas rol oynayacaq. Ona görə də ölkələrin uğuru yalnız texnologiya idxalı ilə deyil, yerli insan kapitalının inkişafı ilə ölçüləcək.
Süni intellektin tətbiqi, data mərkəzlərinin qurulması və sistemli rəqəmsallaşma islahatları artıq seçim deyil, zərurətdir. Bu istiqamətlərə vaxtında və düşünülmüş investisiya yatıran dövlətlər gələcək iqtisadi və texnoloji düzəndə lider mövqe qazanacaq. Texnologiyaya əsaslanan inkişaf modeli isə davamlı rifahın və dayanıqlı təhlükəsizliyin əsas təminatına çevriləcək.
Kəmalə Əliyeva – Zərdab rayonu, Qaravəlli kənd tam ümumtəhsil məktəbinin direktoru
