İnstitusional çərçivə hər hansı bir dövlətin, təşkilatın və ya sistemin fəaliyyətini tənzimləyən hüquqi, təşkilati və idarəetmə mexanizmlərinin məcmusunu ifadə edir. Bu çərçivə müəyyən sahədə fəaliyyətin səmərəli, şəffaf və davamlı şəkildə həyata keçirilməsini təmin edən əsas struktur kimi çıxış edir. İnstitusional mexanizmlər olmadan qəbul edilən qərarların icrası, nəzarəti və qiymətləndirilməsi sistemli xarakter daşımır və nəticə etibarilə idarəetmədə boşluqlar yaranır. İnstitusional çərçivə, ilk növbədə, normativ-hüquqi bazaya əsaslanır. Qanunlar, fərmanlar, qərarlar və digər hüquqi sənədlər fəaliyyət istiqamətlərini müəyyən edir, səlahiyyət bölgüsünü tənzimləyir və məsuliyyət mexanizmini formalaşdırır. Bununla yanaşı, təşkilati strukturun düzgün qurulması, idarəetmə iyerarxiyasının müəyyənləşdirilməsi və funksional bölgünün aparılması institusional sabitliyin əsas şərtlərindən hesab olunur. Tətbiq mərhələsi isə institusional çərçivənin praktik müstəvidə reallaşdırılması prosesidir. Bu mərhələdə qəbul edilmiş siyasət və qərarların icrası, monitorinqi və qiymətləndirilməsi həyata keçirilir. Effektiv tətbiq üçün insan resurslarının peşəkarlığı, maliyyə təminatı, texniki imkanlar və koordinasiya mexanizmləri mühüm rol oynayır. Əks halda, hətta mükəmməl hazırlanmış institusional model belə real nəticə verməyə bilər.Müasir dövrdə institusional çərçivənin çevikliyi və innovativ yanaşmalara açıq olması xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Qlobal çağırışlar, rəqəmsallaşma prosesi və sosial-iqtisadi dəyişikliklər idarəetmədə yeni mexanizmlərin tətbiqini zəruri edir. Bu baxımdan elektron idarəetmə sistemləri, şəffaflıq alətləri və ictimai iştirakçılıq mexanizmləri institusional tətbiqin effektivliyini artıran əsas vasitələr kimi çıxış edir. Nəticə etibarilə, institusional çərçivə və onun düzgün tətbiqi dayanıqlı inkişafın, hüquqi dövlət prinsiplərinin və səmərəli idarəetmənin təmin olunmasında mühüm rol oynayır. Sistemli yanaşma, ardıcıl nəzarət və davamlı təkmilləşdirmə mexanizmləri institusional modelin effektivliyini müəyyən edən əsas amillərdir.
Sevil Mecidli – Zərdab Gənclər evinin dərnək rəhbəri
