Bu gün ölkəmizin müxtəlif yerlərində bərpaolunan enerji növləri inkişaf edir.
Ölkəmizin texniki potensialı 135 GW-a qədər quru üzrə və 157 GW-a qədər sahil üzrə bərpaolunan enerji resurslarını əhatə edir ki, bu da günəş və külək enerjisinin genişmiqyaslı istifadəsi üçün əlverişli şərait yaradır. Hazırda Azərbaycan üzrə təxminən 1 829.6 MW gücündə bərpaolunan enerji gücü fəaliyyət göstərir ki, buna 65 su elektrik stansiyası, 9 günəş və 5 külək stansiyası daxildir. Ötən illərlə müqayisədə külək enerjisi və günəş enerjisi sahəsində dramatik artımlar qeydə alınıb: günəş enerjisi gücü son illərdə 117 dəfədən çox artaraq 282 MW-a çatıb. Xızı-Abşeron Külək Elektrik Stansiyası (240 MW) rəsmi olaraq istifadəyə verilib və bu, ölkənin ən böyük külək enerji layihələrindən biridir. Ən böyük “Garadagh” Günəş Elektrik Stansiyası (230 MW) xarici sərmayə ilə tikilərək enerji istehsalını artırır və illik milyonlarla kVt/saat elektrik verir. Masdar (BƏƏ), ACWA Power (Səudiyyə Ərəbistanı), BP, Nobel Energy və digər beynəlxalq şirkətlər Azərbaycanda strategik bərpaolunan enerji layihələrini həyata keçirirlər. Bu əməkdaşlıq çərçivəsində günəş və külək stansiyaları layihələri ilə yanaşı, ərazilər “Yaşıl Enerji Zonaları” kimi formalaşdırılır və bu sahədə texniki mübadilə və investisiya cəlb edilir. Azərbaycan 2030-cu ilədək bərpaolunan enerji gücünü 2.7 GW və daha çox səviyyəyə çıxarmaq və bununla da elektrik enerjisinin istehsalında karbon emissiyalarını milyonlarla ton azaltmaq niyyətindədir. Həmçinin hədəf 2030-cu ilə qədər ölkədə bərpaolunan enerjinin payını 30–35+ % səviyyəsinə çatdırmaqdır. Qarabağ və Şərqi Zəngəzur kimi azad edilmiş ərazilərdə günəş və külək enerji layihələri planlaşdırılır, beləliklə bu regionlar həm enerji təchizatı, həm də ətraf mühitin bərpası üçün yaşıl enerji bazasına çevrilir. BP ilə birgə bu regionlarda böyük günəş elektrik stansiyası layihələri razılaşdırılmışdır. Azərbaycan Paris İqlim Sazişinə uyğun olaraq karbon emissiyalarını azaltmağı hədəfləyir və bərpaolunan enerjinin genişləndirilməsi bu məqsədə xidmət edir. Bu proses həm milli enerji təhlükəsizliyi, həm də iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə strategiyasının bir hissəsidir.Bütün statistik və layihə məlumatları göstərir ki, bu gün ölkəmizdə bərpaolunan enerji sənayesi sürətlə inkişaf edir — mövcud güclər artır, yeni layihələr icra olunur, beynəlxalq əməkdaşlıq genişlənir və dövlət strategiyası bu sahəni prioritet elan etmişdir. Bərpaolunan enerji yalnız istehsal miqyası baxımından deyil, həm də iqtisadi və ekoloji məqsədlərə çatmaq üçün əsas enerji sahələrindən birinə çevrilməkdədir.
Veteran müəllim Vəfadar Niftəliyev
