Bakıda keçirilən Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurası çərçivəsində aparılan müzakirələr yalnız ənənəvi enerji təhlükəsizliyi ilə məhdudlaşmır
Son illər tədbirin gündəliyində xüsusi yer tutan istiqamətlərdən biri də “yaşıl gündəlik”, yəni bərpa olunan enerji, dekarbonizasiya, iqlim öhdəlikləri və dayanıqlı inkişaf məsələləridir. Bu, Azərbaycanın enerji strategiyasında yeni mərhələnin başlandığını göstərir.
Cənub Qaz Dəhlizi ilkin olaraq Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin olunması, mənbələrin şaxələndirilməsi və təbii qaz təchizatının sabitləşdirilməsi məqsədilə formalaşdırılmışdır. Lakin qlobal iqlim dəyişiklikləri və karbon emissiyalarının azaldılması istiqamətində beynəlxalq çağırışlar bu platformanın fəaliyyətinə yeni məzmun gətirmişdir.
Bakıda keçirilən iclaslarda artıq təkcə qaz həcmlərinin artırılması deyil, həm də karbon emissiyalarının azaldılması, metan sızmalarının minimuma endirilməsi, enerji səmərəliliyinin yüksəldilməsi, bərpa olunan enerji mənbələrinin inteqrasiyası kimi məsələlər geniş şəkildə müzakirə olunur.
Bu yanaşma Azərbaycanın həm enerji ixracatçısı, həm də yaşıl enerji tərəfdaşı kimi mövqeyini gücləndirir.
Azərbaycan zəngin külək və günəş enerjisi potensialına malikdir. Xüsusilə Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda böyük həcmdə külək enerjisi imkanları mövcuddur. Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarının “yaşıl enerji zonası” elan edilməsi ölkənin strateji prioritetlərindən biridir.
Avropa İttifaqı karbon neytrallığına nail olmaq üçün “Yaşıl Razılaşma” strategiyasını həyata keçirir. Bu kontekstdə Azərbaycanla əməkdaşlıq yalnız qaz təchizatı ilə məhdudlaşmır, həm də bərpa olunan enerji və infrastruktur layihələrini əhatə edir.
Bakıda keçirilən görüşlərdə yaşıl enerji dəhlizlərinin yaradılması, Xəzər regionundan Avropaya elektrik ötürücü xətlərin çəkilməsi, regional enerji bazarlarının inteqrasiyası kimi məsələlər müzakirə olunur.
Bu isə Cənub Qaz Dəhlizinin gələcəkdə daha geniş – “Cənub Enerji Dəhlizi” formatına transformasiya olunması perspektivini ortaya qoyur.
Azərbaycan Paris İqlim Sazişi çərçivəsində üzərinə götürdüyü öhdəliklərə uyğun olaraq istixana qazlarının azaldılması istiqamətində konkret tədbirlər həyata keçirir. Məşvərət Şurasının iclaslarında da bu öhdəliklərin icra vəziyyəti və gələcək planlar barədə fikir mübadiləsi aparılır.
Bakıda keçirilən Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurası artıq təkcə qaz layihələrinin koordinasiya platforması deyil, həm də regionun enerji keçidini müzakirə edən strateji mərkəzə çevrilmişdir. Yaşıl gündəliyin müzakirə mövzuları sırasında yer alması Azərbaycanın gələcək inkişaf kursunun ekoloji məsuliyyət və dayanıqlı tərəfdaşlıq prinsiplərinə əsaslandığını göstərir.
Beləliklə, Cənub Qaz Dəhlizi çərçivəsində aparılan müzakirələr enerji təhlükəsizliyi ilə yaşıl transformasiyanı uzlaşdıran yeni modelin formalaşdığını sübut edir və Azərbaycanın beynəlxalq enerji xəritəsində mövqeyini daha da möhkəmləndirir.
Həsən Abulov – Zərdab Rayon Ağsaqqallar Şurasının sədr müavini
