Azərbaycan qadınlarının ilk qurultayı.
Azərbaycan tarixində qadınların hüquqlarının müdafiəsi və onların ictimai-siyasi həyatda fəal iştirakının təmin olunması istiqamətində mühüm hadisələrdən biri Azərbaycan qadınlarının ilk qurultayının keçirilməsi olmuşdur. Bu qurultay 1921-ci il noyabr ayında Bakı şəhərində keçirilmiş və Azərbaycan qadın hərəkatının inkişafında mühüm mərhələ kimi tarixə düşmüşdür. Qurultayın keçirilməsi həmin dövrdə cəmiyyətdə mövcud olan sosial problemlərin həlli, qadınların maariflənməsi və onların hüquqlarının genişləndirilməsi baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edirdi. XX əsrin əvvəllərində Azərbaycan cəmiyyətində qadınların əksəriyyəti savadsız idi və ictimai həyatda onların rolu məhdud idi. Bir çox qadınlar təhsil almaq imkanından məhrum olur, sosial və mədəni proseslərdə iştirak edə bilmirdilər. Buna görə də qadınların maarifləndirilməsi, onların cəmiyyətə inteqrasiyası və hüquqlarının qorunması dövrün ən mühüm məsələlərindən biri hesab olunurdu. Bu məqsədlə Azərbaycan qadınlarının ilk qurultayı təşkil edilmiş və ölkənin müxtəlif bölgələrindən yüzlərlə qadın nümayəndə Bakıya toplaşmışdır. Qurultayda qadınların təhsilə cəlb olunması, savadsızlığın aradan qaldırılması, qadınların əmək fəaliyyətinə qoşulması, ana və uşaqların sağlamlığının qorunması, qadınların hüquqlarının genişləndirilməsi kimi mühüm məsələlər geniş şəkildə müzakirə olunmuşdur. Qurultay iştirakçıları qadınların cəmiyyət həyatında fəal rol oynamasının dövlətin və xalqın inkişafı üçün vacib olduğunu vurğulamışlar. Müzakirələr nəticəsində qadınların savadlanması üçün kursların və məktəblərin açılması, qadınların müxtəlif peşələrə yiyələnməsi üçün şərait yaradılması və onların ictimai təşkilatlarda fəaliyyətinin genişləndirilməsi barədə qərarlar qəbul edilmişdir.Azərbaycan qadınlarının ilk qurultayı qadınların ictimai fəallığının artmasına və qadın təşkilatlarının yaranmasına mühüm təkan vermişdir. Qurultaydan sonra respublikanın müxtəlif bölgələrində qadın klubları, maarifləndirici dərnəklər və kurslar yaradılmışdır. Bu tədbirlər qadınların savad səviyyəsinin yüksəlməsinə, onların əmək fəaliyyətində iştirakının artmasına və cəmiyyət həyatında daha fəal mövqe tutmasına kömək etmişdir. Eyni zamanda qadınların dövlət idarəetməsində və ictimai təşkilatlarda iştirakının genişlənməsi üçün şərait yaranmışdır. Bu qurultay Azərbaycan qadınlarının hüquqları uğrunda mübarizəsində mühüm mərhələ hesab olunur. Qurultay qadınların maarifləndirilməsi və sosial problemlərinin həlli istiqamətində mühüm qərarların qəbul edilməsi ilə yanaşı, qadınların öz hüquqları uğrunda mübarizə aparmaq əzmini də gücləndirmişdir. Qadınların təhsil alması, əmək fəaliyyətində iştirak etməsi və cəmiyyətin müxtəlif sahələrində fəal rol oynaması üçün yeni imkanlar yaranmışdır. Sonrakı illərdə Azərbaycan qadınları elm, mədəniyyət, təhsil, səhiyyə və siyasət sahələrində böyük nailiyyətlər əldə etmişlər. Bu nailiyyətlərin əldə olunmasında Azərbaycan qadınlarının ilk qurultayının rolu xüsusi qeyd edilməlidir. Qurultay qadınların cəmiyyət həyatında mövqeyinin möhkəmlənməsinə və onların gələcək inkişafına güclü təkan vermişdir. Nəticə olaraq qeyd etmək olar ki, Azərbaycan qadınlarının ilk qurultayı ölkə tarixində qadınların hüquqlarının qorunması və onların ictimai həyatda fəal iştirakının təmin olunması istiqamətində mühüm tarixi hadisə olmuşdur. Bu qurultay Azərbaycan qadınlarının inkişaf yolunda yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir və qadınların cəmiyyət həyatında rolunun artmasına böyük töhfə vermişdir.
Veteran müəllim Xəyalə Niftəliyeva
