Azərbaycan–Amerika münasibətlərinin praktik maraqlara əsaslanan və nəticəyə yönəlmiş strateji əməkdaşlıq modeli
Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlərarası əlaqələrin dəyəri yalnız rəsmi bəyanatlarla deyil, real nəticələr və qarşılıqlı fayda ilə ölçülür. Bu baxımdan Azərbaycan Respublikası ilə Amerika Birləşmiş Ştatları arasında formalaşan münasibətlər özünəməxsus praqmatik xarakteri ilə seçilir. İki ölkə arasındakı əlaqələr emosional ritorikadan uzaq, konkret hədəflərə xidmət edən və qarşılıqlı maraqlar üzərində qurulan əməkdaşlıq modeli kimi inkişaf edir.
Azərbaycan–ABŞ əlaqələrinin əsasını uzun illərdir enerji təhlükəsizliyi təşkil edir. Xəzər hövzəsinin zəngin enerji ehtiyatlarının dünya bazarlarına çıxarılmasında ABŞ-ın siyasi və texniki dəstəyi mühüm rol oynamışdır. Bakı–Tbilisi–Ceyhan neft kəməri və Cənub Qaz Dəhlizi kimi layihələr təkcə iqtisadi deyil, həm də geosiyasi baxımdan strateji əhəmiyyət daşıyır.
ABŞ üçün Azərbaycan etibarlı enerji tərəfdaşı, Azərbaycan üçün isə ABŞ qlobal enerji bazarına inteqrasiyanı sürətləndirən əsas aktorlardan biridir. Bu əməkdaşlıq ideoloji deyil, açıq şəkildə praktik maraqlara və ölçülə bilən nəticələrə əsaslanır.
Azərbaycan və ABŞ arasında təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq da praqmatik yanaşmanın bariz nümunəsidir. Terrorizmə qarşı mübarizə, beynəlxalq təhlükəsizlik təşəbbüslərində iştirak və regional sabitliyin qorunması iki ölkəni bir araya gətirən əsas istiqamətlərdəndir.
Azərbaycanın strateji coğrafi mövqeyi ABŞ üçün regionda sabitliyin qorunması baxımından əhəmiyyətlidir. Xüsusilə Əfqanıstan missiyası çərçivəsində Azərbaycanın logistik və siyasi dəstəyi Vaşinqton tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir. Bu əməkdaşlıq tərəflərin bir-birindən konkret gözləntilər və real nəticələr əldə etməsi ilə xarakterizə olunur.
Azərbaycan–Amerika iqtisadi münasibətləri təkcə enerji sektoru ilə məhdudlaşmır. Son illərdə qeyri-neft sektorunda ABŞ şirkətlərinin Azərbaycana marağı artmaqdadır. Kənd təsərrüfatı, informasiya texnologiyaları, nəqliyyat və logistika sahələrində əməkdaşlıq imkanları genişlənir.
Bu proses göstərir ki, münasibətlər mərhələli şəkildə daha dayanıqlı və şaxələndirilmiş iqtisadi modelə doğru inkişaf edir. ABŞ şirkətləri üçün Azərbaycan regionda etibarlı tərəfdaş, Azərbaycan üçün isə ABŞ qabaqcıl texnologiya və idarəetmə təcrübəsinin mənbəyidir.
İki ölkə arasında siyasi dialoq emosional çağırışlardan uzaq, qarşılıqlı maraqların balansına əsaslanan şəkildə aparılır. Müxtəlif məsələlərdə mövqelər üst-üstə düşmədiyi hallarda belə tərəflər dialoqu qorumağa və əməkdaşlıq kanallarını açıq saxlamağa üstünlük verirlər.
Azərbaycan–ABŞ münasibətləri müasir beynəlxalq münasibətlər üçün nümunəvi praqmatik əməkdaşlıq modelidir. Bu əlaqələr nə təsadüfi, nə də formal xarakter daşıyır. Onlar real maraqlar, ölçülə bilən nəticələr və qarşılıqlı hörmət üzərində qurulmuşdur. Məhz bu xüsusiyyətlər Azərbaycanla Amerika arasındakı əlaqələrin dayanıqlığını və perspektivini təmin edən əsas amillərdir.
Həsən Abulov – Zərdab Rayon Ağsaqqallar Şurasının sədr müavini
