2007-ci ilin aprelində Quba stadionunun təmiri ilə əlaqədar aparılan qazıntı işləri nəticəsində kütləvi məzarlıq aşkarlandı.
2007-ci ilin aprel ayında Azərbaycanın Quba şəhərində stadionun təmiri ilə əlaqədar aparılan torpaq və qazıntı işləri zamanı mühüm tarixi əhəmiyyətə malik bir tapıntı aşkar edilmişdir. Tikinti işləri zamanı torpaq qatlarının altında çoxsaylı insan sümüklərinin olduğu böyük bir kütləvi məzarlıq müəyyən edilmişdir. Bu tapıntı həm yerli ictimaiyyət, həm də tarixçilər üçün böyük maraq doğurmuş və dərhal araşdırmalara başlanılmışdır. Aşkar edilmiş ərazi sonradan mütəxəssislər tərəfindən diqqətlə öyrənilmiş, arxeoloqlar, tarixçilər və digər sahə üzrə mütəxəssislər hadisə yerində tədqiqatlar aparmışlar. İlkin araşdırmalar nəticəsində məlum olmuşdur ki, məzarlıqda müxtəlif yaş qruplarına aid çoxsaylı insan qalıqları mövcuddur. Skelet qalıqları arasında qadınlara, uşaqlara və yaşlı insanlara məxsus sümüklərin olması xüsusi diqqət çəkmişdir. Bu fakt həmin məzarlığın yalnız hərbi qarşıdurma nəticəsində həlak olmuş şəxslərə deyil, eyni zamanda mülki əhaliyə də aid ola biləcəyini göstərmişdir. Tədqiqatlar zamanı aşkar edilən insan qalıqları üzərində müxtəlif ekspertizalar aparılmış, onların yerləşmə forması və torpaq qatlarının xüsusiyyətləri diqqətlə araşdırılmışdır. Mütəxəssislər qeyd etmişlər ki, qalıqların bir yerdə və qarışıq vəziyyətdə yerləşməsi onların eyni dövrdə və qısa zaman ərzində dəfn edildiyini göstərir. Bu isə həmin ərazidə vaxtilə baş vermiş faciəli hadisələrin izlərini əks etdirən mühüm tarixi sübut kimi qiymətləndirilmişdir. Quba ərazisində aşkar edilmiş bu kütləvi məzarlıq sonradan geniş elmi araşdırmaların mövzusuna çevrilmişdir. Yerli və beynəlxalq mütəxəssislərin iştirakı ilə aparılan tədqiqatlar nəticəsində tapıntının tarixi əhəmiyyəti daha da aydınlaşdırılmışdır. Araşdırmalar zamanı müxtəlif laborator analizlər, antropoloji tədqiqatlar və arxiv materiallarının müqayisəli təhlili həyata keçirilmişdir. Bu işlər məzarlığın yaranma səbəblərini və dövrünü müəyyən etmək baxımından mühüm rol oynamışdır. Sonrakı illərdə bu ərazi tarixi yaddaşın qorunması məqsədilə xüsusi diqqət mərkəzində saxlanılmışdır. Quba kütləvi məzarlığı həm elmi araşdırmalar, həm də tarixi hadisələrin öyrənilməsi baxımından mühüm əhəmiyyətə malik hesab olunur. Bu tapıntı tarixçilərə həmin dövrdə baş vermiş hadisələri daha dərindən araşdırmaq və faktları daha aydın şəkildə təqdim etmək imkanı yaratmışdır. Beləliklə, 2007-ci ildə Qubada aşkar edilən kütləvi məzarlıq Azərbaycan tarixinin öyrənilməsi baxımından mühüm hadisələrdən biri kimi qiymətləndirilir. Bu tapıntı keçmişdə baş vermiş faciəli hadisələrin izlərini ortaya çıxarmaqla yanaşı, tarixi həqiqətlərin araşdırılması və gələcək nəsillərə çatdırılması üçün də mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Cəvahir Murtuzayeva – Zərdab Gənclər evinin psixoloqu
